Shekalim
Daf 27b
הלכה: 27b תַּנֵּי. אָמַר רִבִּי יְהוּדָה. וְלֹא הָיָה שׁוֹפָר שֶׁלְקִינִּים בִּירוּשָׁלַיִם מִפְּנֵי הַתַּעֲרוֹבֶת. שֶׁמָּא תָמוּת אַחַת מֵהֶן וְנִמְצְאוּ דְמֵי חַטָּאוֹת מֵיתוֹת מְעוּרָבוֹת בָּהֶן. [וְהָ]תַנֵּי. הָאִשָּׁה שֶׁאָֽמְרָה. הֲרֵי עָלַי קַן. מֵבִיאָה דְמֵי קַן וְנוֹתְנָתוֹ בַשּׁוֹפָר וְאוֹכֶלֶת בַקֳּדָשִׁים וְאֵינָהּ חוֹשֶׁשֶׁת שֶׁמָּא נִתְעַצֵּל כֹּהֵן. וְאֵין הַכֹּהֵן חוֹשֵׁשׁ שֶׁמָּא דְמֵי חַטָּאוֹת מֵיתוֹת מְעוּרָבוֹת בָּהֶן. [כִּי קָאָֽמְרִינָן. בְּחַטָּאת שֶׁמֵּתוּ בַעֲלֵיהֶן וַדַּאִי. וְאִי אָֽמְרִינָן. נִבְרוֹר ד' זוּזֵי וְנַשְׁדֵּי בִּנְהָרָא וְאִידָּךְ לִישְׁתְּרוּ. הָא אָֽמְרִינָן בָעָֽלְמָא. רִבִּי יְהוּדָה לֵית לֵיהּ בְּרֵירָה.]
Traduction
On a enseigné (193)Voir B., Yoma 55a., que R. Juda dit: il n’y avait pas de caisse spéciale pour les achats des nids d’oiseaux à Jérusalem, pour éviter tout mélange fâcheux; car il pourrait arriver qu’une femme dont l’argent déposé là (pour un tel achat) meure avant l’offrande, et cette somme, désormais sans destination serait mêlée avec le reste (ce qui est interdit). Mais n’a-t-on pas enseigné (194)B. Eruvin 32., que si une femme doit le sacrifice du nid d’oiseau (soit en relevant de couches, soit après guérison de blennorragie), elle peut apporter le montant pour le remettre dans la caisse destinée à cet effet, et peu de temps après, elle pourra consommer des saintetés, sans craindre que le cohen ait négligé d’offrir ce sacrifice (et l’empêche ainsi de manger du sacré); de même, le cohen procède au sacrifice du montant total de ce qu’il y a dans cette caisse, sans éprouver la crainte que l’une des adhérentes soit peut être morte et que de l’argent sans destination se trouve mêlé indûment à l’ensemble? Or, de ce que R. Juda ne s’oppose pas à cet enseignement, ne résulte-t-il pas qu’il ne devrait pas éprouver cette crainte? En effet, il n’exprime cet avis (195)B. Yoma 55b., qu’en cas de certitude de la mort d’une femme ayant été dans le cas de concourir à cette somme (sans être certain que le versement ait été effectué). Mais, selon cette hypothèse même de R. Juda, ne peut-on pas prélever du total 4 zouz (représentant le montant versé par la défunte) et les rejeter, afin d’autoriser l’usage du reste? Non, puisqu’il a été dit en général que R. Juda n’admet pas ce triage de la somme prise au hasard (le mélange restant acquis).
Pnei Moshe non traduit
גמ' תני'. בתוספתא שם אמר רבי יהודהוכו'. ומסיים שם אלא האומר הרי עלי תורין מביא ונותן לשופר של תורים. בני יונה מביא ונותן לשופר של בני יונה וכלומר שלקיני חובה לא היה שופר כלל כדמפרש טעמא מפני התערובות וכדי למלאות החשבון של י''ג שופרות ס''ל לר' יהודה דלתורין היה שופר בפ''ע ולבני יונה שופר בפ''ע וכולן עולות נדבה הן:
והתני האשה וכו'. ואינה חוששת שמא נתעצל הכהן מלהקריבו ואכתי מחוסר כפרה היא ואסורה בקדשים וכן אין הכהן חושש מלהקריב שמא דמי חטאות מתות מעורבות בהן דשמא מתו הבעלים של אחת מהן ומי נימא דהאי ברייתא דלא כר' יהודה היא ומשני כי קאמרינן הכא אליבא דר' יהודה בחטאות שמתות בעליהן ודאי דה''ק שמא תמות אחת מהן וכו' אבל התם לשמא יש בהן מאחד שמת ולא ידעינן בודאי שמת מודה רבי יהודה דלשמא ימות לא חיישינן:
ואי אמרי' וכו'. כלומר וכ''ת דאף לר' יהודה דחייש להכי הא מכל מקום איכא תקנתא הכא דנברור ד' זוזי ונשדי בנהרא כנגד אותה שמתה אחת מהן ואידך מעות לישתרו ליקח בהן חטאת הא ליתא דהא אמרינן בעלמא דר' יהודה לית לי' ברירה כדאמרי' אליביה בדמאי ובעירובין וה''נ אין ברירה למימר דאותן ד' זוזי הן מדמי חטאת שמתו בעליה ולמישתרי לאינך:
רִבִּי יוֹסֵה בֵּירִבִּי בּוּן אָמַר. רִבִּי בָּא בַּר מָמָל בָּעֵי. אָמַר הֲרֵי עָלַי עֵץ. מְבִיא גֵּיזָר אֶחָד. אָמַר רִבִּי לָֽעְזָר. מַתְנִיתָה אָֽמְרָה כֵן. שֶׁזֶּה קָרְבָּן בִּפְנֵי עַצְמוֹ וְזֶה קָרְבָּן בִּפְנֵי עַצְמוֹ. כָּהִיא דְתַנִּינָן תַּמָּן. שְׁנַיִם בְּיָדָם שְׁנֵי גְיזִירֵי עֵצִים. לְרַבּוֹת אֶת הָעֵצִים.
Traduction
R. Yossa b. R. Aboun ou R. Aba b. Mamal demanda (196)''Jér., (Sheviit 9, 6) (t. 2, p. 419); (Nedarim 8, 5).'': si quelqu’un s’engage par vœu à offrir du bois (au singulier), peut-il se contenter d’offrir une bûche, ou en faut-il deux? Certes, répond R. Eliézer, l’une suffit, et la Mishna le confirme en disant que chaque bûche (sur deux) constitue une offrande à part. C’est ainsi que la Mishna dit ailleurs (197)Tr. (Yoma 2, 5).: Deux cohanim avaient de plus (en ce jour de solennité) deux bûches de bois, portant chacun une; le but de cette offrande est d’augmenter le combustible rangé sur l’autel (pour tout ce qu’il y a à brûler).
Pnei Moshe non traduit
גמ' ר' בא בר ממל בעי. אם אמר הרי עלי עץ מהו שיהא מביא גיזר אחד או דילמא שני גיזרין הן קרבן אחד דוקא:
מתני' אמרה כן. מדתנינן מתני' בעלמא שמעינן שיכול להביא גיזר אחד וכהאי דתנינן תמן בפ''ב דיומא שנים בידם שני גזרי עצים ש''מ שזה קרבן בפ''ע וזה קרבן בפ''ע דאי קרבן אחד נינהו למה לי שני כהנים לכך. וגרסינן להא לעיל בפ''ט דשביעית בהלכה ז' ולקמן בפ''ח דנדרים בהלכה ה':
לרבות את העצים. הני שני גיזרין מפרש לצורכן שהן לרבות את העצים של המערכה כדאמרינן ביומא שם:
רִבִּי יְהוֹשֻׁעַ בֶּן לֵוִי אָמַר. עוֹבְייָן (כַּמָּה חוֹקוֹת) [בָּאַמָּה שׁוֹחֲקוֹת]. וְאָרְכָּן (אַמָּה גַמּוּדָה) [כְּאַמָּה גְּרוֹמָה]. רִבִּי חוֹנִי בְשֵׁם רִבִּי אִמִּי. כְּמִין טוֹרְטָנִי. אָמַר רִבִּי שְׁמוּאֵל בַּר רַב יִצְחָק. לְפִי שֶׁלֹּא הָיָה מְקוֹם הַמַּעֲרָכָה אֶלָּא אָמָּה עַל אֶמָּה לְפִיכָךְ לֹא הָיָה בוֹ אֶלָּא אַמָּה (גַמּוּדָה) [גְּרוֹמָה]. וְתַנֵּי כֵן. אַמָּה הַיְּסוֹד אַמָּה סוֹבֵב אַמָּה כַּרְכּוֹב וְאַמָּה קְרָנוֹת וְאַמָּה מַעֲרָכָה.
Traduction
Leur épaisseur, dit R. Josué b. Levi (198)''Cf. B. Menahot 106b; Zevahim 62b.'', devait être d’une coudée large; mais la longueur sera comptée sur le pied d’une coudée restreinte. Selon R. Hôni, au nom de R. Amé, elles étaient comme des plateaux de balance (trutina). R. Samuel b. R. Isaac dit: comme l’emplacement de la rangée du combustible sur l’autel est seulement d’une coudée carrée, le bois offert ne devait avoir aussi qu’une coudée juste. On a enseigné en effet: le fondement avait une coudée, le circuit (surface carrée) autant, la bordure (de l’autel) autant, les angles autant, et enfin la place pour ranger le combustible était d’autant.
Pnei Moshe non traduit
עוביין. של הגיזרין באמה ואמה שוחקת וארכן באמה גדומה מצומצמת:
כמין טורטני. כלומר שמביא שתיהן כמין טורטני זה על זה כהאי טורטני האמור גבי אשכול בפ''ז דסוטה:
אמר ר' שמואל. טעמא דממעט בארכן מבעביין לפי שלא היה מקום מערכה וכו' ולא היה מחזיק אלא כפי אמה גדומה באורך ותני כן וכו' בחמש אמות גובה שאמרו על המזבח נחשת שעשה משה ומקום המערכה שלו אמה על אמה:
Shekalim
Daf 28a
לְבוֹנָה לֹא יִפְחוֹת מִקּוֹמֶץ. נֶאֱמַר כָּאן אַזְכָּרָה 28a וְנֶאֱמַר לְהַלָּן אַזְכָּרָה. מַה אַזְכָּרָה הָאֲמוּרָה לְהַלָּן מְלֹא קוֹמֶץ אַף כָּאן מְלֹא קוֹמֶץ. אִי מַה אַזְכָּרָה הָאֲמוּרָה לְהַלָּן שְׁנֵי קְמָצֵים אַף כָּאן שְׁנֵי קְמָצֵים. אָמַר רִבִּי לָא. כְּלוּם לָֽמְדוּ לְקוֹמֶץ אֶלָּא מִלֶּחֶם הַפָּנִים. מַה לְהַלָּן קוֹמֶץ הֶחָסֵר פָּסוּל אַף כָּאן קוֹמֶץ הֶחָסֵר פָּסוּל. אָמַר רִבִּי יוֹסֵה. מִילְּתֵיהּ דְּרִבִּי אִילָא אָֽמְרָה. הַמִּתְנַדֵּב מִנְחָה מֵבִיאָהּ בְקוּמְצוֹ שֶׁלְכֹּהֵן גָּדוֹל. רִבִּי חִזְקִיָּה בְשֵׁם רִבִּי יִרְמְיָה. וַאֲפִילוּ בְּקוֹמֶץ הַבְּעָלִים.
Traduction
Le minimum pour l’encens sera une poignée'', est-il dit. Comme l’encens accompagnant le pain de proposition est nommé offrande de souvenir (Lv 24, 7), et le même terme est appliqué à la combustion de toute poignée (Lv 2, 2); on en conclut (199)Torath Cohanim à Lévitique, ch. 13. que, dans l’un et l’autre cas (pour l’encens aussi), le minimum de mesure sera la poignée. Mais, puisque pour l’encens de ces pains il y a deux poignées offertes, faut-il en déduire que l’offrande ordinaire sera de deux poignées? Non, dit R. Ila, la règle à l’égard de la poignée est déduit seulement de l’analogie avec les pains de proposition, en ce sens spécial que le moindre manque à chaque poignée la rend nulle (y eut-il un peu d’excédent à la seconde, parce qu’on ne les joints pas); de même ici, si peu qu’il manquerait à la poignée, elle serait impropre comme offre (mais il n’en faut pas deux). R. Yossé dit: de ces paroles de R. Ila, on peut conclure que celui qui offre de l’encens, devra adopter pour mesure la plus grande poignée de cohanim (qu’il n’y ait pas de manque). Au contraire, selon R. Hiskia au nom de R. Jérémie, on peut adopter la poignée du donateur (elle suffit).
Pnei Moshe non traduit
לבונה וכו'. דהכי דריש לה בת''כ פ' ויקרא נאמר כאן בלבונה אזכרה על כל לבונה והקטיר הכהן את אזכרתה וגו' ונאמר להלן במנחת מרחשת והרים הכהן מן המנחה את אזכרתה מה להלן מלא קומץ אף כאן בלבונה מלא קומץ:
אי מה אזכרה וכו'. ואימא דנילף מלהלן גבי בזיכי לבונה שטעון שני קמצים וכתיב נמי אזכרה ונתת על המערכת לבונה זכה והיתה ללחם לאזכרה:
א''ר אילא. דלא היא דכלום למדו לקומך אלא מלחם הפנים וכלומר דהאי ג''ש מלחם הפנים להכי איצטריך ללמד על קומץ לבונה שחסר פסול וכלום למדו כך במתנדב לבונה בפ''ע אלא מבזיכי לבונה של לחם הפנים:
מילתיה דרבי אילא אמרה. ש''מ ממלתיה דרבי אילא שהמתנדב מנחה מביאה בקמצו של כהן גדול כלומר כשיעור קומץ הגדול שבכהנים דלא ליהוי קומץ חסר וקאמר ר' חזקיה דליתא אלא אפי' בקומץ הבעלים משערינן:
זָהָב לֹא יִפְחוֹת מִדִּינַר זָהָב. אָמַר רִבִּי לָֽעְזָר. וְהוּא שֶׁהִזְכִּיר צוּרָה. אֲבָל אִם לֹא הִזְכִּיר צוּרָה מֵבִיא אֲפִילוּ צִינּוֹרָה.
Traduction
''Le moindre don en or est un dinar''. Toutefois, dit R. Eléazar (200)B. ibid. 107a., c’est vrai lorsqu’il a été question d’une pièce de monnaie; sans quoi, on peut offrir même le moindre objet, p. ex. une petite fourchette.
Pnei Moshe non traduit
והוא שהזכיר צורה. כדפרישית במתני':
ואפי' צינורה. כמלא צינורה קטנה:
שִׁשָּׁה לִנְדָבָה. חִזְקֶה אָמַר. כְּנֶגֶד שִׁשָּׁה בָתֵּי אָבוֹת. בַּר פְּדָיָה אָמַר. כְּנֶגֶד שֵׁשׁ בְּהֵמוֹת. פָּר וְעֶגֶל וְשָׂעִיר אֵיִל וּגְדִי וּטְלֵה. שְׁמוּאֵל אָמַר. כְּנֶגֶד שֵׁשׁ קָרְבָּנוֹת. קִינֵּי זָבִים קִינֵּי זָבוֹת קִינֵּי יּוֹלְדוֹת חַטָּאוֹת וָאֲשָּׁמוֹת הַמְּנָחוֹת וָעֲשִׂירִית הָאֵיפָה. אָמַר רִבִּי יוֹחָנָן. עַל יְדֵי שֶֽׁהַנְּדָבָה מְרוּבָּה רִיבוּ לָהּ שׁוֹפָרוֹת הַרְבֶּה. [שֶׁנֶּאֱמַר] וּכְכַלּוֹתָ֡ם הֵבִ֣יאוּ לִפְנֵי֩ הַמֶּ֨לֶךְ וִיהֽוֹיָדָ֜ע וגו'. רִבִּי שְׁמוּאֵל בַּר נַחְמָן בְּשֵׁם רִבִּי יוֹנָתָן [אָמַר]. שְׁתֵּי נְדָבוֹת [עָשָׂה]. תַּנֵּי רִבִּי יִשְׁמָעֵאל. נְדָבָה אַחַת. וְהָא כְתִיב וַיֹּ֣אמֶר הַמֶּ֔לֶךְ וַיַּֽעֲשׂ֖וּ אֲר֣וֹן אֶחָ֑ד וַיִּתְּנֻ֛הוּ בְּשַׁ֥עַר בֵּֽית יְי חֽוּצָה. אָמַר רַב חונָה. מִפְּנֵי הַטְּמֵאִים. רִבִּי חוּנָה בְשֵׁם רַב יוֹסֵף. עַל שֵׁם אַךְ֩ לֹ֨א יֵֽעָשֶׂ֜ה בֵּ֣ית יְי סִפּ֥וֹת כֶּ֨סֶף֙. מִין סִפּוֹת כֶּסֶף לֹא יֵעָשֶׂה בֵית יי.
Traduction
Il y a encore six caisses pour les dons divers'', est-il dit. Elles correspondent, dit R. Hiskia, aux six subdivisions de la section de service; Selon Bar Pidiah, elles correspondent aux six sortes d’animaux servant de victimes, savoir le taureau, le veau, le bouc, le bélier, le chevreau, l’agneau. Selon Samuel, elles correspondent aux six sacrifices suivants: nids offerts après guérison de la blennorragie, homme ou femmes, ceux des femmes relevant de couches, offrandes expiatoires, offrandes de péché, offrandes de farine, et dîme de l’épha offerte chaque jour par le grand prêtre (201)Il s'agit du cas d'excédant de l'un de ces derniers objets, dit le Qorban 'Eda.. Selon R. Yohanan enfin, c’est seulement pour faire face aux nombreux dons que l’on a multiplié les caisses. Il est écrit (2Ch 24, 14): lorsqu’ils eurent achevé, ils apportèrent devant le roi et Joïada etc. On en déduit, selon R. Simon b. Nahman au nom de R. Jonathan (202)B. Ketubot 106b., qu’il a dû y avoir sous son règne deux sortes d’offrandes; car il est écrit d’une part (2R 12, 10): le prêtre Joïada prit une boîte, perça un trou à la porte (paroi) et la plaça à droite de l’autel; et d’autre part, il est dit (2Ch 24, 8): le roi donna l’ordre de faire une boîte, qui fut placée à la porte de la maison de l’Eternel, au-dehors (soit, une à l’intérieur et l’autre à l’extérieur, pour les dons divers). Chez R. Ismaël au contraire, on a enseigné qu’il y avait à ce moment une seule série de dons; et, s’il est vrai qu’il est question d’autre part de la caisse extérieure, c’est que le roi l’avait placée là, dit R. Houna, pour faciliter l’accès aux gens impurs, qui ne pouvaient pénétrer dans le Temple. – Quant au verset invoqué par la Mishna, interdisant d’importer certain argent au Temple, il se rapporte, selon R. Houna au nom de R. Joseph, à ce qu’il est écrit (2R 12, 14): Il ne sera pas fait dans la maison du Seigneur des bassins d’argent, des couteaux, etc.
Pnei Moshe non traduit
כנגד ששה בתי אבות. של משמר שמתחלק לבתי אבות לכל יום בית אב אחד אף כאן שאע''פ שכל המותרות למקום אחד הולכין מתחלקין לששה שופרות:
כנגד שש בהמות. שכשרין לקרבן פר וכו':
כנגד שש קרבנות. שחלוקין בשמותיהן וקיני זבין וזבות חדא נינהו:
אמר ר' יוחנן. לא צריך טעם ורמז אחד אלא ע''י שהנדבה מרובה וכו' וכדי שלא יתעפשו המעות:
שנאמר. בד''ה גבי נדבת בדק הבית ויתנהו המלך ויהוידע אל עושה מלאכת עבודת בית ה' וגומר וככלותם וגו' את שאר הכסף ויעשהו כלים לבית ה' והעלות וכפות וכלי זהב וכסף וגו' ומפני שהיתה הנדבה מרובה והותירו ממלאכת בדק הבית ריבו ג''כ לעשות כלים הרבה:
שתי נדבות עשה. שתי פעמים ולפיכך היה שם מותר הרבה ויליף לה מדכתיב שם למעלה ויאמר המלך ויעשו ארון אחד ויתנהו בשער בית ה' חוצה. ומדנתנו לזה חוצה משמע שנדבה אחרת היתה שם ולא היתה מכילה העזרה או הלשכה יותר ונתנוהו בשער הבית חוצה:
נדבה אחת. והרבה היתה:
והכתיב ויאמר וגו'. ומפני מה נתנוהו חוצה:
מפני הטמאים. המביאים נדבות ואינן יכולים להכנס לעזרה:
על שם וכו'. אקרא דהובא במתני' קאי ומפרש להא דקאמר לא יובא בית ה' וזה משום דכתיב במלכים אך לא יעשה בית ה' ספות כסף מזמרות וגו' והא כתיב בד''ה שעשו משאר הכסף כלי שרת אלא דה''ק מין ספות כסף כלומר מינין אלו לא יעשה ולזה נאמר ג''כ לא יובאו בית ה' למינין אלו אלא לכהנים יהיו כדפרישית במתני':
הדרן עלך י''ג שופרות
Textes partiellement reproduits, avec autorisation, et modifications, depuis les sites de Torat Emet Online et de Sefaria.
Traduction du Tanakh du Rabbinat depuis le site Wiki source